✠ წმინდა შიო მღვიმელი — ცამეტ ასურელ მამათაგანი

წმინდა შიო მღვიმელი VI საუკუნის საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთ-ერთი უდიდესი მოღვაწე, სასწაულთმოქმედი და ცამეტ ასურელ მამათაგანია. მან თავისი ცხოვრება ღმერთისადმი სრულ მსახურებას, ლოცვას, მარხვას, განმარტოებასა და ადამიანთა სულიერ განმტკიცებას მიუძღვნა. მისი სახელიდან მომდინარეობს საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი და უმნიშვნელოვანესი სამონასტრო ცენტრის — შიომღვიმის მონასტრის სახელწოდებაც. საუკუნეების განმავლობაში ეს ადგილი ქართული მონაზვნობისა და სულიერი ცხოვრების ერთ-ერთ გამორჩეულ კერად იქცა.

წმინდა შიო ანტიოქიაში ღვთისმოსავ და კეთილშობილ ოჯახში დაიბადა. იგი ერთადერთი შვილი იყო და მშობლებმა კარგი განათლება მისცეს. ახალგაზრდობიდანვე განსაკუთრებით უყვარდა საღვთო წერილის კითხვა და თანდათან მის გულში განმარტოებული, ღმერთისადმი მთლიანად მიძღვნილი ცხოვრების სურვილი გაძლიერდა. დაახლოებით ოცი წლის ასაკში მან გაიგო დიდი მოღვაწის, წმინდა იოანე ზედაზნელის შესახებ და მასთან მისვლა გადაწყვიტა.

შიო წმინდა იოანეს მოწაფე გახდა და მრავალი წელი მის გვერდით გაატარა. მოგვიანებით მან თავისი ქონება გლახაკებსა და მონასტრებს დაურიგა და საბოლოოდ აირჩია მონაზვნური ცხოვრება. ხანგრძლივი მორჩილების, მარხვისა და ლოცვის შედეგად იგი ცნობილი გახდა როგორც განსაკუთრებული სულიერი ძალის მქონე მოღვაწე და, საეკლესიო გადმოცემის თანახმად, ღმერთისგან კურნებისა და სასწაულთმოქმედების ნიჭიც მიიღო.

VI საუკუნეში წმინდა იოანე ზედაზნელი თავის მოწაფეებთან ერთად საქართველოში ჩამოვიდა. მათ შორის იყო წმინდა შიოც. ცამეტი ასურელი მამის მისია საქართველოს ქრისტიანული ცხოვრების განმტკიცებას ემსახურებოდა. მათ სხვადასხვა მხარეში დააარსეს მონასტრები, გააძლიერეს სამონაზვნო ცხოვრება და მრავალი ადამიანი მიიზიდეს ქრისტიანული სარწმუნოებისკენ.

გარკვეული დროის შემდეგ წმინდა შიომ განმარტოებული ცხოვრების გაგრძელება მოისურვა. მან მცხეთის მახლობლად, სარკინეთის კლდოვან და თითქმის უკაცრიელ ხეობაში იპოვა ადგილი, სადაც ადამიანებისგან მოშორებით ლოცვასა და მარხვაში დასახლდა. თავდაპირველად იგი სრულიად მარტო ცხოვრობდა და მისი ყოფა უკიდურესად მკაცრი იყო.

წმინდა შიოს ცხოვრებასთან დაკავშირებული ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი გადმოცემა საკვების მომტან მტრედს უკავშირდება. გადმოცემის მიხედვით, უდაბნოში განმარტოებულ მოღვაწეს ღმერთის განგებით მტრედი საკვებს უზიდავდა. სწორედ ამ მოვლენამ მიიყვანა მასთან ქართლის მეფე ფარსმანის სპასპეტი და ციხედიდის მთავარი ევაგრე. მან დაინახა ფრინველი, რომელიც გამოქვაბულისკენ მიფრინავდა, გაჰყვა მას და იქ წმინდა შიო აღმოაჩინა. ამ შეხვედრამ ევაგრეს ცხოვრება მთლიანად შეცვალა — მან საბოლოოდ დატოვა თავისი მაღალი მდგომარეობა და წმინდა შიოსთან მონაზვნური ცხოვრება აირჩია.

ევაგრეს მაგალითი მალე სხვებმაც გაიგეს. უდაბნოში წმინდა შიოსთან სულ უფრო მეტი ადამიანი მიდიოდა. ზოგი მისგან რჩევასა და ლოცვას ითხოვდა, ზოგი კი იქვე რჩებოდა და მონაზვნურ ცხოვრებას იწყებდა. ასე გადაიქცა ერთი განმარტოებული ბერის პატარა სამყოფელი დიდ სამონასტრო სავანედ.

წმინდა შიოს ცხოვრებას კიდევ ერთი გამორჩეული სასწაული უკავშირდება. როდესაც მონასტრისთვის ეკლესიის აშენება გახდა საჭირო, წმინდანი ღმერთს შეევედრა, მისთვის ტაძრის ადგილი ეჩვენებინა. გადმოცემის თანახმად, მან ხელის გულზე ანთებული ნაკვერჩხალი და საკმეველი დაიდო, მაგრამ ცეცხლმა ხელი არ დაუწვა. შიო საკმევლის კვამლს გაჰყვა და იქ, სადაც კვამლი პირდაპირ ზეცისკენ აღიმართა, თავისი კვერთხით მომავალი ეკლესიის ადგილი მონიშნა. ამ ადგილზე შემდგომ ტაძარი აშენდა.

შიომღვიმის საძმო თანდათან იმდენად გაიზარდა, რომ მონასტერი საქართველოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს სულიერ ცენტრად იქცა. მიუხედავად იმისა, რომ მის გარშემო უკვე მრავალი მოწაფე იყო შეკრებილი, წმინდა შიოს გული კვლავ სრული განმარტოებისკენ მიისწრაფოდა.

სიცოცხლის უკანასკნელ პერიოდში მან კიდევ უფრო მკაცრი ღვაწლი აირჩია — ღრმა მღვიმეში ჩავიდა და იქ განმარტოებით განაგრძო ლოცვა, მარხვა და სულიერი ბრძოლა. სწორედ ამ მღვიმესთან არის დაკავშირებული მისი სახელწოდება „მღვიმელი“. წმინდანისთვის მღვიმე სამყაროსგან გაქცევა კი არ იყო, არამედ ადგილი, სადაც მას ღმერთთან სრული განმარტოებით ცხოვრება შეეძლო.

წმინდა შიომ სიცოცხლის ბოლომდე შეინარჩუნა ეს განსაკუთრებული ასკეტური გზა. მისი გარდაცვალების შემდეგ იგი იმავე მღვიმეში დაკრძალეს, სადაც უკანასკნელ წლებში მოღვაწეობდა. მისი საფლავი საუკუნეების განმავლობაში მორწმუნეთა განსაკუთრებულ სალოცავ ადგილად იქცა, ხოლო მის მიერ დაარსებული შიომღვიმის მონასტერი დღემდე აგრძელებს სულიერ ცხოვრებას.

საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია წმინდა შიო მღვიმელის ხსენებას 9 (22) მაისს აღნიშნავს — 9 მაისს ძველი, ხოლო 22 მაისს ახალი კალენდრით. მისი ხსენება ასევე აღინიშნება ყველიერის ხუთშაბათს.

დღეს წმინდა შიო მღვიმელი ქართული მონაზვნობის, სიმდაბლის, ლოცვისა და სრული თავგანწირვის ერთ-ერთ უდიდეს მაგალითად რჩება. მისი ცხოვრება გვახსენებს, რომ ადამიანის სულიერი ძალა გარეგან დიდებაში კი არა, შინაგან სიმშვიდეში, მორჩილებაში, ლოცვასა და ღმერთისადმი ერთგულებაში ვლინდება. ხოლო მცხეთის კლდეებში აღმართული შიომღვიმის მონასტერი დღემდე ინახავს იმ დიდი მოღვაწის ხსოვნას, რომელმაც უდაბნო ლოცვისა და სულიერი ცხოვრების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ცენტრად აქცია.

⛪ წმინდა შიო მღვიმელის საგალობლები

🎵 ტროპარი

სიყრმითგან ფრთოვან ქმნილმან სათნოებითა წარმართე ყოველი ცხორება შენი, ღმერთშემოსილო და სასწაულთა, ღვთისა მიერ მოცემულთა, იღვწიდ ქართველთა ერსა, ვინაცა მხედველნი შენ შორის მადლითა სულიერითა, ვადიდებთ შემოქმედსა, ღირსო შიო და აწ ძვალნი შენნი შიშველნი, მღვიმით ქვეშე ქვეყანით, ფრთე მაღლობით აღმოიწევის სიმღლედ, მეოხად მორწმუნეთა და კურნებად სულთა ჩუენთა.

🎵 კონდაკი

ცხოვრება შენი ღვთისმსახურებით წარმართე და ჯვარისა აღმღებელმან, დაუტევე ყოველივე სოფლისა, უდაბნოსა შვენიერებაო, შიო, ვინა ვითარცა ცხოველსა გხადით ერი ქართველთა და ნაწილთა შენთა მღვიმით აღმოსრულთა სურვილით შევეტკბოთ, მამაო, ნუ დააცადებ ოხასა ჩუენთვის.