მიტროპოლიტი აბრაამი (გარმელია): საქართველოდან დასავლეთ ევროპამდე, რწმენისა და მსახურების გზა
არის მსახურებები, რომელთა მნიშვნელობა მხოლოდ ერთი ტაძრით, ერთი ქალაქით ან ერთი ეპარქიით არ განისაზღვრება. ისინი სხვადასხვა ქვეყანას, თაობას და ადამიანებს აერთიანებენ. სწორედ ასეთ გზას უკავშირდება მისი მაღალყოვლადუსამღვდელოესობის, დასავლეთ ევროპის ეპარქიის მიტროპოლიტის, მეუფე აბრაამის (გარმელია) მრავალწლიანი მოღვაწეობა.
მის ცხოვრებაში ერთმანეთს შეხვდა ისტორიკოსის განათლება, პედაგოგის გამოცდილება, მონაზვნური მოწოდება, სასულიერო განათლების მსახურება და მღვდელმთავრის პასუხისმგებლობა. საქართველოში დაწყებული ეს გზა საბოლოოდ დასავლეთ ევროპამდე მივიდა, იქ, სადაც ათასობით ქართველი სამშობლოდან შორს ცხოვრობდა და დედაეკლესიის სულიერი სიახლოვე განსაკუთრებით სჭირდებოდა.
მეუფე აბრაამის ისტორია მხოლოდ საეკლესიო ხარისხებისა და თანამდებობების ჩამონათვალი არ არის. ეს არის ადამიანის გზა, რომელმაც თავისი ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპზე ემსახურა განათლებას, ეკლესიას, სასულიერო თაობების აღზრდას და უცხოეთში მცხოვრები ქართველების დედაეკლესიასთან კავშირის განმტკიცებას.
სოხუმიდან თბილისამდე, ცოდნის პირველი გზა
მიტროპოლიტი აბრაამი, ერისკაცობაში ამირან მამიას ძე გარმელია, 1948 წლის 15 ნოემბერს ქალაქ სოხუმში დაიბადა.
1953 წელს მისი ოჯახი თბილისში გადავიდა საცხოვრებლად. მომავალი მღვდელმთავრის ცხოვრების პირველი მნიშვნელოვანი მიმართულება სწორედ განათლებას დაუკავშირდა. საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ მან სწავლა თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტზე განაგრძო და 1971 წელს დაამთავრა.
შემდგომ წლებში იგი ეწეოდა პედაგოგიურ და სამეცნიერო საქმიანობას. ისტორიის შესწავლამ, კვლევამ და სწავლების გამოცდილებამ მის ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი საფუძველი შექმნა. წლების შემდეგ, როდესაც მეუფე აბრაამი უკვე სასულიერო განათლების ერთ ერთ უმნიშვნელოვანეს დაწესებულებას უხელმძღვანელებდა, ეს აკადემიური გამოცდილება განსაკუთრებულ მნიშვნელობას შეიძენდა.
თუმცა მისი ცხოვრების გზა მხოლოდ სამეცნიერო და პედაგოგიური საქმიანობით არ შემოიფარგლა. წინ იყო სრულიად სხვა არჩევანი, რომელიც მის ცხოვრებას საბოლოოდ ეკლესიის მსახურებას დაუკავშირებდა.
მონაზვნური მოწოდება
1986 წელს ამირან გარმელია მცხეთის სასულიერო სემინარიაში ჩაირიცხა. ორი წლის შემდეგ, 1988 წელს, იგი სემინარიას წარჩინებით ამთავრებს.
1988 წლის 3 იანვარს წილკნელი ეპისკოპოსის ზოსიმეს მიერ იგი ბერად აღიკვეცა და სახელად აბრაამი ეწოდა.
რამდენიმე თვეში დაიწყო მისი სასულიერო მსახურების ახალი ეტაპი. 3 აპრილს იგი იეროდიაკვნად იქნა ხელდასხმული, ხოლო 29 მაისს, სულთმოფენობის დღესასწაულზე, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქმა, უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია II-მ, მღვდელმონაზვნად აკურთხა.
მღვდელმონაზონ აბრაამის პირველი მსახურება საქართველოს უძველეს სულიერ კერებს დაუკავშირდა. იგი მსახურობდა დმანისის სიონის, შემდეგ კი გელათის მონასტრის წინამძღვრად.
გელათი ქართული სულიერებისა და განათლების ისტორიაში განსაკუთრებული ადგილია. საუკუნეების განმავლობაში იგი არა მხოლოდ მონასტერი, არამედ ქართული ქრისტიანული აზროვნებისა და განათლების ერთ ერთი უმნიშვნელოვანესი ცენტრი იყო. სწორედ ასეთ სივრცეში გაგრძელდა ახალგაზრდა სასულიერო პირის მსახურება.
საქართველოდან ევროპისკენ პირველი ნაბიჯები
1989 წლის მაისიდან 1990 წლის ივლისამდე მამა აბრაამი გერმანიის ქალაქ რეგენსბურგის აღმოსავლეთის ეკლესიათა ინსტიტუტში იმყოფებოდა.
ეს პერიოდი მის ცხოვრებაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი გახდა. ჯერ კიდევ მანამდე, სანამ მისი მთავარი ეპარქიული მსახურება დასავლეთ ევროპას დაუკავშირდებოდა, მას შესაძლებლობა მიეცა ახლოს გაცნობოდა ევროპულ ქრისტიანულ გარემოს, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ეკლესიების ურთიერთობას და იმ სივრცეს, სადაც წლების შემდეგ მრავალ ქართველ ემიგრანტს უნდა შეხვედროდა.
საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, 1990 წლის სექტემბრიდან იგი თბილისის სასულიერო აკადემიასა და სემინარიაში ძველ აღთქმას ასწავლიდა. 1990 წლის სექტემბრიდან 1991 წლის ოქტომბრამდე მსახურობდა თბილისის სიონის საკათედრო ტაძარშიც.
1991 წლის 21 ოქტომბერს, ეკლესიისადმი ერთგული მსახურებისთვის, უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია II-მ იგი არქიმანდრიტის ხარისხში აიყვანა. რამდენიმე დღის შემდეგ კი არქიმანდრიტი აბრაამი საქართველოს ერთ ერთი უმთავრესი სიწმინდის, სვეტიცხოვლის საპატრიარქო ტაძრის წინამძღვრად დაინიშნა.
მღვდელმთავრობის დასაწყისი
1992 წლის დეკემბერში მის ცხოვრებაში კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ეტაპი დაიწყო.
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით არქიმანდრიტი აბრაამი ნიკორწმინდის ეპისკოპოსად გამოარჩიეს, ხოლო 1992 წლის 25 დეკემბერს ეპისკოპოსად აკურთხეს.
ახალი პასუხისმგებლობა უკვე არა მხოლოდ ერთი ტაძრის ან მონასტრის, არამედ მთელი ეპარქიის სულიერ ხელმძღვანელობას ნიშნავდა.
შემდგომ წლებში მეუფე აბრაამი სხვადასხვა ეპარქიას ხელმძღვანელობდა. 1996 წლიდან 1998 წლამდე გურჯაანისა და საგარეჯოს ეპარქიის, ხოლო 1998 წლიდან 2002 წლამდე ჭიათურისა და საჩხერის ეპარქიის მმართველი იყო.
1996 წლის 25 დეკემბერს მას მთავარეპისკოპოსის, ხოლო 2000 წლის 28 ნოემბერს მიტროპოლიტის ხარისხი მიენიჭა.
სასულიერო განათლების სამსახურში
მეუფე აბრაამის ბიოგრაფიაში განსაკუთრებული ადგილი უკავია საქართველოს სასულიერო განათლებას.
1993 წლის 19 ივლისს იგი თბილისის სასულიერო აკადემიისა და სემინარიის რექტორად დაინიშნა. ამ პასუხისმგებლობას იგი თითქმის ათი წლის განმავლობაში ატარებდა.
ეს იყო პერიოდი, როდესაც საქართველოს ეკლესია საბჭოთა ათწლეულების შემდეგ საკუთარ საგანმანათლებლო სივრცეს ახალ პირობებში აძლიერებდა.
მეუფე აბრაამის რექტორობის პერიოდში აკადემიის საგანმანათლებლო მიმართულებები მნიშვნელოვნად გაფართოვდა. 1994 წლიდან ქრისტიანული ხელოვნებათმცოდნეობისა და ქრისტიანული ანთროპოლოგიის ფაკულტეტების საფუძველზე ჩამოყალიბდა საღვთისმეტყველო ინსტიტუტი.
1994 წლიდან 2000 წლამდე თანდათან შეიქმნა საქართველოს ისტორიის, ღვთისმეტყველების, ხელოვნებათმცოდნეობის, ქართული ენისა და ლიტერატურისა და უცხო ენების კათედრები.
მისივე რექტორობის პერიოდში დაარსდა აკადემიისა და სემინარიის გაზეთი. ამგვარად, მისი მსახურების ერთ ერთი მნიშვნელოვანი მხარე გახდა არა მხოლოდ სასულიერო პირების მომზადება, არამედ განათლების, კვლევისა და ქრისტიანული კულტურის გაძლიერება.
მომავალი სასულიერო პირების თაობებისთვის ეს დაწესებულება მხოლოდ სასწავლებელი არ იყო. აქ ყალიბდებოდა ეკლესიის მომავალი სამღვდელოება, და ამ პროცესში მეუფე აბრაამს თითქმის ათწლეულის განმავლობაში მნიშვნელოვანი პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა.
საქართველოს ეკლესიის ურთიერთობა გარე სამყაროსთან
1995 წლის ივნისიდან 2002 წლის ოქტომბრამდე მეუფე აბრაამი ხელმძღვანელობდა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის საგარეო ურთიერთობათა განყოფილებას.
ეს პერიოდი საქართველოსთვის რთულ ისტორიულ ეტაპს დაემთხვა. ქვეყანა დამოუკიდებლობის პირველ წლებს გადიოდა, ხოლო საზღვარგარეთ სულ უფრო მეტი ქართველი მიდიოდა.
ეკლესიას თანდათან ახალი რეალობის წინაშე უწევდა დგომა. საქართველოს საზღვრებს გარეთ იქმნებოდა ქართული თემები, რომელთაც საკუთარ ენაზე ღვთისმსახურება, ქართველი სასულიერო პირები და დედაეკლესიასთან უშუალო კავშირი სჭირდებოდათ.
სწორედ ამ ისტორიულ ვითარებაში დადგა დასავლეთ ევროპაში დამოუკიდებელი ქართული ეპარქიის შექმნის საკითხი.
2002 წელი, ახალი ეპარქია დასავლეთ ევროპაში
2002 წლის 17 ოქტომბერი მეუფე აბრაამის ცხოვრებაში და ევროპაში ქართული ეკლესიის ისტორიაში ერთ ერთ უმნიშვნელოვანეს თარიღად იქცა.
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდმა მიიღო გადაწყვეტილება დასავლეთ ევროპის ახალი ეპარქიის შექმნის შესახებ. ამავე გადაწყვეტილებით მიტროპოლიტი აბრაამი გათავისუფლდა ჭიათურისა და საჩხერის ეპარქიის მმართველობიდან და დაინიშნა საქართველოს საპატრიარქოს დასავლეთ ევროპის ეპარქიის მმართველად.
მის წინაშე სრულიად ახალი მისია იდგა.
ამჯერად ეპარქიის საზღვრები ერთი რეგიონის ან ერთი ქვეყნის ფარგლებში აღარ იყო მოქცეული. დასავლეთ ევროპის სხვადასხვა სახელმწიფოში ცხოვრობდნენ ქართველები, რომლებიც სამშობლოდან ათასობით კილომეტრით იყვნენ დაშორებულნი.
2004 წელს საქართველოს ეკლესიის წმინდა სინოდმა დასავლეთ ევროპის ეპარქიის მდგომარეობის განხილვისას პირდაპირ აღნიშნა, რომ დასავლეთ ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში მცხოვრებ მრავალ თანამემამულეს დედაეკლესიის მზრუნველობა და თანადგომა სჭირდებოდა.
სწორედ ეს გახდა ეპარქიის არსებობის მთავარი არსი.
ეკლესია იქ, სადაც ქართველია
დასავლეთ ევროპის ეპარქიის მსახურება განსაკუთრებულ სირთულეს შეიცავდა. მრევლი ერთმანეთისგან ასეულობით და ზოგჯერ ათასობით კილომეტრით დაშორებულ ქალაქებსა და ქვეყნებში ცხოვრობდა.
საჭირო იყო ახალი სამრევლოების შექმნა, სასულიერო პირების გაგზავნა, ქართველების გაერთიანება, საეკლესიო ცხოვრების ორგანიზება და იმ ადამიანებთან მისვლა, რომლებიც უცხოეთში ხშირად სრულიად ახალ და რთულ ცხოვრებას იწყებდნენ.
წლების განმავლობაში დასავლეთ ევროპის ეპარქიის ფარგლებში განვითარდა ქართული საეკლესიო ცხოვრება საფრანგეთში, შვეიცარიაში, იტალიაში, ესპანეთში, პორტუგალიაში, მალტასა და ევროპის სხვა ქვეყნებში. მოგვიანებით, ქართული სამრევლოების ზრდასთან ერთად, ეპარქიული საზღვრებიც რამდენჯერმე შეიცვალა და ცალკეული ტერიტორიები ახალ საეკლესიო ერთეულებად ჩამოყალიბდა.
ეს ცვლილებები თავად ქართული ემიგრაციისა და ევროპაში ქართული ეკლესიის ზრდის ერთგვარი ისტორიული ნიშნებიც გახდა.
ბარსელონა და წმინდა ნინოს სამრევლო
მეუფე აბრაამის ევროპული მსახურების მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავშირდება ესპანეთში ქართული მართლმადიდებელი ცხოვრების ჩამოყალიბებასა და განვითარებას.
2007 წელს ბარსელონაში დაიწყო „წმინდა ნინოს სახელობის სამრევლოს“ ისტორია, ხოლო მისი წინამძღვრად არქიმანდრიტი ლუკა (ფალავანდიშვილი) დაინიშნა.
ბარსელონაში ქართული სამრევლოს განვითარება წლების განმავლობაში ხორციელდებოდა მიტროპოლიტ მეუფე აბრაამის ლოცვა კურთხევითა და სულიერი ხელმძღვანელობით.
მისი ლოცვა კურთხევითა და სულიერი მხარდაჭერით დასავლეთ ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში შეიქმნა და გაძლიერდა ქართული სამრევლოები. მათ შორის განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს ბარსელონის „წმინდა ნინოს სახელობის სამრევლოს“, რომელიც წლების განმავლობაში იქცა ესპანეთში მცხოვრები ქართველების ერთ ერთ უმნიშვნელოვანეს სულიერ, საგანმანათლებლო და კულტურულ კერად.
2008 წლის იანვარში მეუფე აბრაამი პირველად ეწვია ბარსელონის „წმინდა ნინოს სახელობის სამრევლოს“, აღავლინა საზეიმო ღვთისმსახურება და შეხვდა მრევლსა და ქართული საკვირაო სკოლის მოსწავლეებს.
ეს იყო კავშირი არა მხოლოდ ეპარქიის მმართველსა და ერთ კონკრეტულ სამრევლოს შორის. მისი კურთხევით წლების განმავლობაში ხორციელდებოდა მრავალი საეკლესიო, საგანმანათლებლო, კულტურული და მომლოცველობითი პროექტი.
ბარსელონისა და სხვა ევროპული ქართული სამრევლოების განვითარება ნათლად აჩვენებს იმ იდეას, რომელსაც დასავლეთ ევროპის ეპარქია ემსახურებოდა: საქართველოსგან შორს მცხოვრებ ადამიანს არ უნდა დაეკარგა საკუთარ ეკლესიასთან, რწმენასთან და სამშობლოსთან კავშირი.
აღიარება და მრავალწლიანი მსახურება
მეუფე აბრაამის მრავალწლიანი საეკლესიო მსახურება არაერთი მაღალი საეკლესიო ჯილდოთი აღინიშნა.
2007 წლის 25 დეკემბერს იგი საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი ჯილდოთი, წმინდა გიორგის ოქროს ორდენით დაჯილდოვდა.
2008 წლის 16 ნოემბერს მას სკუფიაზე ბრილიანტის ჯვრის ტარების უფლება მიენიჭა.
თუმცა მღვდელმთავრის მსახურების მნიშვნელობა მხოლოდ საეკლესიო ხარისხებითა და ჯილდოებით არ იზომება.
მისი მსახურების კვალი ჩანს იმ ქართულ სამრევლოებში, რომლებიც ევროპის სხვადასხვა ქალაქში ჩამოყალიბდა. ჩანს ტაძრებში, სადაც ქართულ ენაზე აღევლინება ღვთისმსახურება. ჩანს ქართველ ბავშვებში, რომლებიც უცხოეთში იზრდებიან, მაგრამ ეკლესიის, სკოლისა და სამრევლოს საშუალებით საკუთარ ენას, კულტურასა და სარწმუნოებას ეცნობიან.
სამშობლოსგან შორს, მაგრამ დედაეკლესიასთან ახლოს
მეუფე აბრაამის ცხოვრების გზა სოხუმიდან დაიწყო.
შემდეგ იყო თბილისი, ისტორიის შესწავლა, პედაგოგიური და სამეცნიერო საქმიანობა, მცხეთის სემინარია, მონაზვნობა, დმანისი, გელათი, რეგენსბურგი, სიონი, სვეტიცხოველი, სასულიერო აკადემია, ეპარქიები საქართველოში და ბოლოს დასავლეთ ევროპა.
ერთი ადამიანის ცხოვრებაში ეს გზა საქართველოს ეკლესიის ბოლო ათწლეულების ისტორიის მრავალ მნიშვნელოვან ეტაპს აერთიანებს.
დღეს დასავლეთ ევროპის მრავალ ქალაქში არსებობს ქართული ეკლესია, ქართული სამრევლო, საკვირაო სკოლა და ადგილი, სადაც ემიგრაციაში დაბადებულ ბავშვს შეუძლია პირველად მოისმინოს ქართული საგალობელი, ისწავლოს ქართული ლოცვა და გაიგოს, რომ მისი სამშობლო მხოლოდ რუკაზე არსებული ქვეყანა არ არის.
ამ დიდი საეკლესიო გზის ჩამოყალიბებაში ათწლეულების განმავლობაში მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა დასავლეთ ევროპის მიტროპოლიტ მეუფე აბრაამს (გარმელია).
მისი მსახურება გვახსენებს ერთ მნიშვნელოვან ჭეშმარიტებას: მანძილი შეიძლება ადამიანს სამშობლოსგან აშორებდეს, მაგრამ რწმენა, ეკლესია, ენა და საერთო სულიერი მეხსიერება ადამიანებს კვლავ ერთმანეთთან აკავშირებს.
ეს არის მეუფე აბრაამის მრავალწლიანი მსახურების გზა, საქართველოდან დასავლეთ ევროპამდე, ცოდნიდან სასულიერო მსახურებამდე და ერთი ქვეყნის ეკლესიიდან მრავალ ქვეყანაში მცხოვრები ქართველების სულიერ ერთობამდე.
