✠ წმინდა ნინო — საქართველოს განმანათლებელი

წმინდა ნინო, მოციქულთასწორი და საქართველოს განმანათლებელი, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთ-ერთი უდიდესი და ქართველი ერისთვის განსაკუთრებით საყვარელი წმინდანია. მისი სახელი განუყოფლად არის დაკავშირებული საქართველოს გაქრისტიანებასთან. IV საუკუნეში სწორედ მისი ქადაგებით, ლოცვითა და მოციქულებრივი ღვაწლით ქრისტიანულმა სარწმუნოებამ ქართლში მტკიცე საფუძველი მოიპოვა, მეფე მირიან III და დედოფალი ნანა მოექცნენ ქრისტეს სარწმუნოებაზე, ხოლო საქართველო ქრისტიანულ სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა.

წმინდა ნინო კაბადოკიაში, ღვთისმოსავ ქრისტიანულ ოჯახში დაიბადა. საეკლესიო გადმოცემის თანახმად, მისი მამა ზაბულონი და დედა სოსანა ღრმა რწმენითა და ქრისტიანული ცხოვრებით გამოირჩეოდნენ. ჯერ კიდევ ახალგაზრდობაში ნინო განსაკუთრებულ ინტერესს იჩენდა ქრისტეს ცხოვრების, მისი ჯვარცმისა და მაცხოვრის კვართის მიმართ. მან შეიტყო, რომ უფლის კვართი ივერიაში, მცხეთაში იყო დაცული, და მის გულში თანდათან გაძლიერდა სურვილი იმ ქვეყანაში წასვლისა, სადაც ქრისტეს სახელი ჯერ კიდევ ფართოდ არ იყო ცნობილი.

საეკლესიო გადმოცემის მიხედვით, ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელი წმინდა ნინოს გამოეცხადა, ივერიაში წასვლა და ქრისტეს სახარების ქადაგება დაავალა და თავისი მფარველობა აღუთქვა. ამავე გადმოცემას უკავშირდება წმინდა ნინოს უმთავრესი სიწმინდე — ვაზის ჯვარი. ორი ვაზის რტოსგან შექმნილი ჯვარი ნინომ საკუთარი თმით შეკრა. შემდგომში იგი საქართველოს გაქრისტიანების ერთ-ერთ უმთავრეს სიმბოლოდ იქცა. წმინდა ნინოს ვაზის ჯვარი დღეს თბილისის სიონის საკათედრო ტაძარში ინახება.

საქართველომდე გზა მძიმე და განსაცდელებით სავსე იყო. წმინდა ნინო საბოლოოდ ქართლში მოვიდა და მცხეთაში დამკვიდრდა. აქ მან იხილა წარმართული კერპებისადმი მსახურება და მთელი გულით შესთხოვა ღმერთს ქართველი ხალხის ჭეშმარიტი სარწმუნოებისკენ მოქცევა.

მცხეთაში წმინდა ნინო სამეფო ბაღის მახლობლად, მაყვლოვანში დასახლდა. იქ მან ვაზის ჯვარი აღმართა და წლების განმავლობაში მკაცრი ასკეტური ცხოვრებით ცხოვრობდა — ლოცულობდა, მარხულობდა და ხალხს ქრისტეს შესახებ ესაუბრებოდა. მისი ცხოვრება თავად იქცა ქადაგებად. ადამიანებს იზიდავდა მისი სიმდაბლე, სიყვარული და რწმენის სიმტკიცე. თანდათან მის გარშემო მოწაფეები და ქრისტიანული სარწმუნოების მიმდევრები შეიკრიბნენ.

წმინდა ნინოს ცხოვრებაში უმნიშვნელოვანესი ადგილი უკავია დედოფალ ნანას მოქცევას. დედოფალი მძიმედ დაავადდა და წმინდა ნინოსთან მიიყვანეს. მისი ლოცვით ნანა განიკურნა და ქრისტეს სარწმუნოება მიიღო. ეს მოვლენა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გახდა სამეფო ოჯახის და შემდგომ მთელი ქვეყნის გაქრისტიანების გზაზე.

განსაკუთრებით ცნობილია მეფე მირიან III-ის მოქცევის ამბავი. საეკლესიო გადმოცემით, ნადირობისას მეფე მოულოდნელად ღრმა სიბნელეში აღმოჩნდა. მან თავის წარმართულ ღმერთებს მიმართა, მაგრამ დახმარება ვერ მიიღო. მაშინ მირიანმა წმინდა ნინოს მიერ ქადაგებულ ღმერთს მოუხმო. სიბნელე გაიფანტა და მეფემ კვლავ იხილა სინათლე. მცხეთაში დაბრუნებულმა მირიანმა წმინდა ნინო მოძებნა და ქრისტეს სარწმუნოების მიღების სურვილი გამოხატა.

მეფისა და დედოფლის მოქცევის შემდეგ დაიწყო საქართველოს ქრისტიანული ცხოვრების ახალი ეპოქა. მირიანმა ქრისტიანული ტაძრის აშენება გადაწყვიტა. ამ მოვლენას უკავშირდება სვეტიცხოვლის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საეკლესიო გადმოცემაც — სასწაულებრივი სვეტის აღმართვა იმ ადგილას, რომელიც მაცხოვრის კვართთან იყო დაკავშირებული. მცხეთა საქართველოს ქრისტიანული ცხოვრების უმთავრეს ცენტრად იქცა.

ქრისტიანობის განმტკიცების მიზნით მეფე მირიანმა იმპერატორ კონსტანტინე დიდთან ელჩები გაგზავნა და სასულიერო პირების გამოგზავნა ითხოვა. ამით წმინდა ნინოს მიერ დაწყებულმა მისიონერულმა მოღვაწეობამ ეკლესიური და სახელმწიფოებრივი საფუძველიც შეიძინა.

თუმცა წმინდა ნინოს მისია მცხეთით არ დასრულებულა. მან ქრისტეს სარწმუნოების საქადაგებლად საქართველოს სხვადასხვა მხარეში განაგრძო მოგზაურობა. იგი ქადაგებდა მთიულეთში, ერწო-თიანეთსა და კახეთში, სადაც მრავალი ადამიანი მოექცა და მოინათლა. წმინდა ნინო ძალაუფლებითა და იძულებით კი არ მოქმედებდა, არამედ ლოცვით, პირადი მაგალითით, სიყვარულითა და ქრისტეს სიტყვის ქადაგებით.

მისი ცხოვრების უკანასკნელი პერიოდი ბოდბეს უკავშირდება. აქ წმინდა ნინომ დაასრულა თავისი მოციქულებრივი ღვაწლი. როდესაც იგრძნო, რომ ამქვეყნიური ცხოვრების დასასრული ახლოვდებოდა, მეფე მირიანს აცნობა და ეკლესიის მსახურები მოიხმო. მისი უკანასკნელი დღეები ლოცვასა და სულიერ სიმშვიდეში გავიდა.

წმინდა ნინოს გარდაცვალების შემდეგ მეფე მირიანს მისი წმინდა სხეულის მცხეთაში, სვეტიცხოველში გადასვენება სურდა. საეკლესიო გადმოცემის თანახმად, მრავალი ადამიანი შეეცადა მისი სარეცლის დაძვრას, მაგრამ ვერ შეძლეს. ეს ღვთის ნებად იქნა აღქმული და წმინდანი იქვე, ბოდბეში დაკრძალეს. მოგვიანებით მის საფლავზე მეფე მირიანმა ტაძარი ააგო. საუკუნეების განმავლობაში ბოდბე საქართველოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს სულიერ ცენტრად იქცა და დღესაც აქ განისვენებს ქართველთა განმანათლებლის წმინდა ნაწილები.

საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია წმინდა ნინოს ხსენებას წელიწადში ორჯერ აღნიშნავს: 14 (27) იანვარს — მისი აღსრულების დღეს, ხოლო 19 მაისს (1 ივნისს) — საქართველოში მისი შემოსვლის დღეს. წმინდა ნინოს ხსენება ქართველი ერისთვის მხოლოდ ერთი წმინდანის ხსენება არ არის — იგი საქართველოს ქრისტიანული ისტორიის დასაწყისის განსაკუთრებული დღესასწაულია.

წმინდა ნინოს ღვაწლმა საქართველოს ისტორია სამუდამოდ შეცვალა. მის მიერ დათესილი ქრისტიანული სარწმუნოება საუკუნეების განმავლობაში იქცა ქართული კულტურის, მწერლობის, ხელოვნების, სახელმწიფოებრივი ცნობიერებისა და ეროვნული იდენტობის ერთ-ერთ უმთავრეს საფუძვლად.

დღესაც წმინდა ნინოს ვაზის ჯვარი, ბოდბეში მისი საფლავი, მცხეთა და სვეტიცხოველი მის ცხოვრებასა და საქართველოში ქრისტიანობის გავრცელებას გვახსენებს. მისი ცხოვრება გვასწავლის, თუ რაოდენ დიდი ძალა შეიძლება ჰქონდეს ერთი ადამიანის ურყევ რწმენას, ლოცვას, სიმდაბლესა და ღვთისადმი სრულ მინდობას. ამიტომ საქართველოს ეკლესია წმინდა ნინოს განსაკუთრებული სიყვარულით მოიხსენიებს როგორც მოციქულთასწორს, ქართველთა განმანათლებელსა და საქართველოს სულიერ დედას.

⛪ წმინდა ნინოს საგალობლები

🎵 ტროპარი (ხმა IV)

სიტყვისა ღვთისა მსახურთა თანა მოსაგრეო და ანდრიას ქადაგებისა წარმართებაო, ქართველთა განმანათლებელო და სულისა წმიდისა ქნარო დედაო ნინო, ევედრე ქრისტესა ღმერთსა შეწყალებად სულთა ჩვენთათვის.

🎵 კონდაკი (ხმა II)

მოციქული ქრისტესაგან გამორჩეული, ქადაგი სიტყვისა ღვთისა განსწავლული მახარებელი ცხოვრებისა, წინამძღვარი ქართველთა ერისა გზათა სიმართლისათა დედისა ღვთისა საკუთარი მოწაფე ნინო, შევამკოთ დღეს ყოველთა ძნობითა საღმრთოთა მეოხე მხურვალე, მცველი დაუძინებელი.