
Άγιοι Δαβίδ και Κωνσταντίνος
Τους χτύπησαν, τους έκαψαν, τους βασάνισαν, και τους ρώτησαν ξανά: «Αρνείσαι τον Χριστό;» Την απάντηση τη γνώριζαν και οι δύο ήδη από το πεδίο της μάχης. Παρέδωσαν τα σώματά τους στον ποταμό και τους έδεσαν πέτρες, νομίζοντας ότι το νερό θα έκρυβε ό,τι εκείνοι δεν μπόρεσαν να λυγίσουν. Τη νύχτα όμως μίλησε ο ουρανός, το φως ανέτρεψε το σχέδιο του σκότους, και σήμερα, αιώνες μετά, το αίμα των δύο αδελφών κράζει ακόμη στην όχθη του Τσκαλτσιτέλα: η πίστη δεν φθείρεται.
- Μνήμη
- 2 (15) Οκτωβρίου
Οι άγιοι μεγαλομάρτυρες Δαβίδ και Κωνσταντίνος Μχεΐτζε, άρχοντες του Αργκβέτι και εξέχοντες μάρτυρες της Εκκλησίας της Γεωργίας, έζησαν τον 8ο αιώνα, σε μια δύσκολη εποχή, όταν οι αραβικές επιδρομές και η πολιτική αστάθεια απειλούσαν τη δυτική Γεωργία. Τα αδέλφια δεν ήταν μόνο άρχοντες και πολεμιστές του τόπου τους, αλλά και πιστοί υπερασπιστές της χριστιανικής πίστης. Κατά την εκκλησιαστική παράδοση, τους προσφέρθηκε η ελευθερία και η ζωή με αντάλλαγμα την άρνηση του Χριστού, αλλά και οι δύο προτίμησαν το μαρτύριο. Τα ονόματά τους συνδέονται σήμερα αδιάσπαστα με τη μονή Μοτσαμέτα, όπου τα ιερά λείψανά τους φυλάσσονται επί αιώνες με ιδιαίτερη τιμή.
Ο Δαβίδ και ο Κωνσταντίνος Μχεΐτζε ήταν άρχοντες του Αργκβέτι. Η αρχαία γεωργιανή αγιολογική πηγή τους περιγράφει ως μορφωμένους, ευσεβείς και έμπειρους στη μάχη άρχοντες. Γνώριζαν τη χριστιανική διδασκαλία, φρόντιζαν τον λαό τους και, όταν χρειαζόταν, υπεράσπιζαν τη χώρα και με τα όπλα.
Κατά την παράδοση, ο μεγαλύτερος αδελφός, ο Δαβίδ, ήταν τριάντα οκτώ ετών. Είχε φήμη ανθρώπου ρωμαλέου, με εντυπωσιακή εμφάνιση και έμπειρου πολεμιστή. Ο Κωνσταντίνος ήταν νεότερος, και η πηγή τον παρουσιάζει επίσης ως άνθρωπο που διακρινόταν για την ανδρεία και την ευσέβειά του. Ο αδελφικός δεσμός που τους ένωνε στη ζωή έγινε τελικά, μέσα από το κοινό τους μαρτύριο, μέρος της μνήμης της Εκκλησίας της Γεωργίας.
Στο πρώτο μισό του 8ου αιώνα η αραβική εξουσία στον Καύκασο ενισχύθηκε σημαντικά. Στη γεωργιανή εκκλησιαστική παράδοση το μαρτύριο του Δαβίδ και του Κωνσταντίνου συνδέεται με την εκστρατεία του Άραβα στρατηγού Μουρβάν του Κουφού. Με το όνομά του έμεινε στη γεωργιανή ιστορική μνήμη η ανάμνηση ιδιαίτερα σκληρών επιδρομών, καταστροφών και διωγμών του πληθυσμού.
Όταν ο εχθρικός στρατός πλησίασε τα σύνορα του Αργκβέτι, ο Δαβίδ και ο Κωνσταντίνος αποφάσισαν να αντισταθούν. Συγκέντρωσαν μαχητές και βγήκαν να υπερασπιστούν τον τόπο τους. Η παράδοση παρουσιάζει τα αδέλφια όχι ως ανθρώπους που έφυγαν από τον κίνδυνο, αλλά ως άρχοντες που σήκωσαν ως το τέλος την ευθύνη απέναντι στον λαό τους.
Η μάχη αποδείχθηκε σκληρή και άνιση. Οι Γεωργιανοί αντιστάθηκαν σε πολυάριθμο εχθρό, αλλά η διαφορά δυνάμεων τελικά έφερε το αποτέλεσμά της. Ο Δαβίδ και ο Κωνσταντίνος αιχμαλωτίστηκαν και οδηγήθηκαν μπροστά στον Μουρβάν.
Ακριβώς εδώ αρχίζει εκείνο το μέρος της ζωής τους που τους έκανε αγίους της Εκκλησίας της Γεωργίας.
Κατά την αγιολογική παράδοση, ο Μουρβάν ήξερε καλά ότι μπροστά του δεν στέκονταν απλοί αιχμάλωτοι. Ήταν οι άρχοντες του Αργκβέτι και οδηγοί ενός χριστιανικού λαού. Η υποταγή τους σήμαινε κάτι περισσότερο από στρατιωτική νίκη. Γι' αυτό πρότειναν στα αδέλφια να εγκαταλείψουν τη χριστιανική πίστη και να ασπαστούν το Ισλάμ.
Σε αντάλλαγμα για την αλλαγή πίστης τούς υπόσχονταν τη ζωή, τιμές και τη διατήρηση της θέσης τους. Ο Δαβίδ και ο Κωνσταντίνος απέρριψαν την πρόταση αυτή.
Η ουσία της απάντησής τους ήταν απλή: δεν μπορούσαν να αρνηθούν τον Χριστό για να σώσουν την επίγεια εξουσία και τη ζωή.
Έπειτα άρχισαν τα βασανιστήριά τους. Η εκκλησιαστική διήγηση περιγράφει σκληρά παθήματα που σκοπό είχαν να κάμψουν τη θέληση των αδελφών. Τους χτυπούσαν και τους υπέβαλλαν σε διάφορα βασανιστήρια, αλλά ούτε ο σωματικός πόνος ούτε η απειλή του θανάτου άλλαξαν την απόφασή τους.
Ο Δαβίδ και ο Κωνσταντίνος έμειναν ο ένας δίπλα στον άλλο. Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα πιο δυνατά στοιχεία του μαρτυρίου τους: δεν ήταν μόνο αδέλφια εξ αίματος, αλλά βρέθηκαν μαζί και μπροστά στην έσχατη δοκιμασία. Η σταθερότητα του ενός ενθάρρυνε τον άλλο, και η επιλογή και των δύο στηριζόταν στην ίδια πίστη.
Όταν ο εχθρός είδε ότι δεν μπορούσε να τους αναγκάσει να αρνηθούν τον Χριστό, αποφασίστηκε η θανάτωση των αδελφών. Κατά την εκκλησιαστική παράδοση, μετά τα βασανιστήρια τους σκότωσαν, έδεσαν βαριές πέτρες στα σώματά τους και τους έριξαν στον ποταμό Τσκαλτσιτέλα.
Όμως η ιστορία τους δεν τελείωσε εκεί.
Η αγιολογική παράδοση διηγείται ότι τη νύχτα εμφανίστηκε πάνω από τον ποταμό θαυμαστό φως. Το νερό δεν παρέσυρε τα σώματα των αγίων και οι χριστιανοί μπόρεσαν να τα βρουν. Η παράδοση περιγράφει το γεγονός ως σημείο του Θεού: σε εκείνους που ο εχθρός ήθελε να εξαφανίσει όνομα και σώμα δόθηκε ξεχωριστή θέση στη μνήμη της Εκκλησίας.
Οι πιστοί μετέφεραν με τιμή τα ιερά λείψανα του Δαβίδ και του Κωνσταντίνου και τα έθαψαν στον τόπο που αργότερα ονομάστηκε Μοτσαμέτα. Το ίδιο το όνομα συνδέεται με τους μάρτυρες, και στο πέρασμα των αιώνων ο τόπος αυτός έγινε το κύριο κέντρο της τιμής τους.
Η μονή Μοτσαμέτα βρίσκεται στην κοιλάδα του ποταμού Τσκαλτσιτέλα, κοντά στο Κουτάισι και στη μονή Γκελάτι. Το μοναστήρι, χτισμένο σε βραχώδες και δασωμένο τοπίο, παραμένει και σήμερα αδιάσπαστα συνδεδεμένο με τα ονόματα του Δαβίδ και του Κωνσταντίνου. Τα ιερά λείψανά τους αναπαύονται στον ναό της μονής, και οι πιστοί έρχονταν εδώ για προσευχή επί αιώνες.
Η ιστορία της μονής αντανακλά και το δύσκολο παρελθόν της ίδιας της Γεωργίας. Σε διάφορες εποχές υπέστη ζημιές και αναστηλώθηκε. Τον 19ο αιώνα σημαντικό ρόλο στην αναστήλωση του ναού και στην άξια εναπόθεση των λειψάνων των αγίων έπαιξε ο επίσκοπος Ιμερετίας Άγιος Γαβριήλ Κικόντζε. Στην εποχή του ανακαινίστηκαν ο ναός και το καμπαναριό της Μοτσαμέτα, και ετοιμάστηκε νέα λάρνακα για τα ιερά λείψανα του Δαβίδ και του Κωνσταντίνου.
Μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδος για τη μονή ήρθε στα χρόνια της σοβιετικής εξουσίας. Με την αντιθρησκευτική πολιτική η ζωή της μονής περιορίστηκε, και ο διωγμός εκείνης της εποχής άγγιξε και τα λείψανα των αγίων. Παρ' όλα αυτά, η τιμή του λαού προς τον Δαβίδ και τον Κωνσταντίνο δεν έσβησε. Μετά την αναγέννηση της εκκλησιαστικής ζωής, η Μοτσαμέτα έγινε ξανά ένα από τα σημαντικά προσκυνήματα της δυτικής Γεωργίας.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Γεωργίας τιμά τον Δαβίδ και τον Κωνσταντίνο ως αγίους μεγαλομάρτυρες. Η μνήμη τους τελείται στις 2 Οκτωβρίου κατά το παλαιό ημερολόγιο και στις 15 Οκτωβρίου κατά το νέο. Την ημέρα αυτή τελείται ιδιαίτερη ακολουθία στη μονή Μοτσαμέτα, όπου οι πιστοί προσεύχονται μπροστά στα λείψανα των αγίων αδελφών.
Η σημασία της ιστορίας του Δαβίδ και του Κωνσταντίνου δεν βρίσκεται μόνο στο ότι πολέμησαν έναν ξένο κατακτητή. Η κύρια νίκη της ζωής τους άρχισε μετά την αιχμαλωσία. Όταν δεν είχαν πια στρατό, πολιτική εξουσία και ελευθερία, εξακολουθούσαν να έχουν το δικαίωμα της επιλογής.
Μπορούσαν να κρατήσουν τη ζωή τους, αλλά γι' αυτό έπρεπε να παραιτηθούν από ό,τι ήταν για εκείνους πολυτιμότερο από τη ζωή.
Ο Άγιος Δαβίδ και ο Άγιος Κωνσταντίνος διάλεξαν την πίστη στον Χριστό.
Γι' αυτό το μαρτύριό τους έγινε στη μνήμη της Εκκλησίας της Γεωργίας ταυτόχρονα σύμβολο αδελφοσύνης, ανδρείας, αγάπης για την πατρίδα και πίστης στη χριστιανική πίστη. Πολέμησαν μαζί, αιχμαλωτίστηκαν μαζί, υπέμειναν μαζί τα βασανιστήρια και δέχθηκαν μαζί το μαρτυρικό τέλος.
Πέρασαν αιώνες και ο στρατός του Μουρβάν του Κουφού ανήκει από καιρό στην ιστορία, αλλά στην κοιλάδα του Τσκαλτσιτέλα στέκει ακόμη η Μοτσαμέτα, και στον ναό της αναπαύονται ακόμη τα αδέλφια που ο εχθρός ήθελε να νικήσει με τον θάνατό τους.
Γι' αυτό οι Άγιοι Δαβίδ και Κωνσταντίνος Μχεΐτζε δεν είναι σήμερα για τη Γεωργία απλώς ήρωες ενός μακρινού παρελθόντος. Η ζωή τους μάς θυμίζει ότι η ήττα ενός ανθρώπου δεν σημαίνει πάντα να του αφαιρέσεις τη ζωή. Έχασαν τη μάχη, την ελευθερία και την επίγεια ζωή, αλλά κατά την πίστη της Εκκλησίας απέκτησαν αυτό που ούτε η βία ούτε ο χρόνος μπορούσαν πια να τους πάρουν: τον άφθαρτο στέφανο του μαρτυρίου.
Ύμνοι των Αγίων Δαβίδ και Κωνσταντίνου
🎵 Απολυτίκιο (ήχος Δ΄)
მოწამეთა შენთა, უფალო, დავით კონსტანტინეს თანა ღუაწლთა შინა თჳსსა გჳრგჳნი მოიგეს უხრწნელებისა, შენ მიერ ღმრთისა ჩუენისა, რამეთუ აქუნდათ მათ შენმიერი ძალი და მძლავრი დაამჴუეს და შემუსრეს კერპთა იგი უძლური ძალი, მათითა მეოხებითა, ქრისტე ღმერთო, აცხოვნენ სულნი ჩუენნი.
🎵 Κοντάκιο (ήχος Β΄)
ვარდნო შუენიერნო ზეცისა მტილისანო, რომელნი ფშჳთ სულნნელებასა ყოველთა კიდეთა, და კურნებასა აღმოუდინებთ სურვილით მედღესასწაულეთა თქუენთა, დავით უძლეველობითა გჳრგჳნოსანო, და კონსტანტინე ჭურო სიმჴნისაო, მაქებელთა თქუენთა სამმღელვარენი განსაცდელნი გარე-წარხადენით, და ოხითა თქუენითა მომადლეთ მშჳდობაჲ სულთა ჩუენთა.



















